Học một kỹ năng mới yêu cầu thời gian và kiên nhẫn. Có bốn giai đoạn học tập mà người học phải trải qua khi cải thiện hiểu biết của mình về một kỹ năng cụ thể. Các giai đoạn này giúp người học xác định những gì họ cần trong quá trình học tập. Trong bài viết này, tôi sẽ giới thiệu bốn giai đoạn học tập, thảo luận về những khó khăn mà người học phải đối mặt khi bị mắc kẹt ở mỗi giai đoạn, và nêu ra các bước để giúp người học vượt qua những giai đoạn này.
Bốn giai đoạn học tập là một mô hình hữu ích để hiểu cách một cá nhân tiến bộ khi học một kỹ năng mới. Bốn giai đoạn này bao gồm:
1. ** Không biết mình không biết (Unconscious incompetence) **: Ở giai đoạn này, người học thiếu kiến thức về các kỹ năng và thông tin cần thiết cho một vai trò. Họ không nhận ra rằng họ cần kỹ năng này hoặc những lợi ích của nó. Ví dụ, khi ai đó mới vào một ngành công nghiệp cụ thể, họ có thể không hiểu các kỹ năng cần thiết để thành công trong lĩnh vực đó. Không biết mình không biết cũng mô tả tình huống mà người học không nhận thức rằng họ không thực hiện một nhiệm vụ một cách hiệu quả. Lợi ích của họ trong việc học những kỹ năng này quyết định thời gian họ dành ở giai đoạn này. Để vượt qua giai đoạn này, điều quan trọng là họ phải có một mục tiêu hoặc ý định khuyến khích họ học tập.
2. ** Biết mình không biết (Conscious incompetence) **: Ở giai đoạn này, người học nhận ra rằng họ có những lỗ hổng hoặc thiếu sót trong kiến thức và kỹ năng của mình. Cá nhân muốn hiểu thông tin mới và học các kỹ năng mới. Họ có thể khám phá những cách thích hợp để thực hiện các nhiệm vụ. Những người học này có thể đăng ký các khóa học, chứng chỉ hoặc các chương trình hướng dẫn để học tập. Ở giai đoạn này, người học nhận ra đào tạo họ cần để trở nên thành thạo trong một lĩnh vực cụ thể. Ví dụ, một nhân viên mới có thể cảm thấy sợ hãi khi xem một nhân viên có kinh nghiệm thực hiện các nhiệm vụ vào ngày đầu tiên làm việc. Cam kết và quyết tâm là rất quan trọng ở giai đoạn này, vì người học thường cảm thấy nản lòng trong quá trình học tập.
3. ** Biết mình biết (Conscious competence) **: Giai đoạn này thường mô tả những người học có hiểu biết về các kỹ năng cần thiết. Những người học này có thể là những người mới bắt đầu có kiến thức cơ bản về lĩnh vực này. Họ có thể cần hướng dẫn, công cụ và hướng dẫn hữu ích để hoàn thành các nhiệm vụ. Ở giai đoạn này, người học có thể thực hành nhiều hơn và nhận ra tiến bộ của họ. Bất kỳ sai lầm nào họ mắc phải đều là cơ hội học tập để cải thiện chuyên môn của họ. Ví dụ, nhân viên ở giai đoạn này có thể thực hiện các nhiệm vụ dưới sự giám sát của người quản lý.
4. ** Không biết mình biết (Unconscious competence) **: Giai đoạn này mô tả những người học đã thực hành một kỹ năng rất nhiều đến mức nó trở thành “bản chất thứ hai” và có thể được thực hiện một cách dễ dàng. Do đó, kỹ năng này có thể được sử dụng trong khi thực hiện một nhiệm vụ khác. Ví dụ, nhân viên ở giai đoạn này có thể lái xe mà không cần suy nghĩ hoặc kiểm tra lại.
Để minh họa bốn giai đoạn học tập, chúng ta hãy lấy ví dụ về học cách lái xe:
– ** Không biết mình không biết **: Ở giai đoạn này, người học không biết cách lái xe và không quan tâm đến việc học. Họ có thể nghĩ rằng lái xe là một kỹ năng dễ dàng và không cần thiết. Để vượt qua giai đoạn này, họ cần có một lý do để học lái xe, chẳng hạn như muốn du lịch hoặc tìm việc làm.
– ** Biết mình không biết **: Ở giai đoạn này, người học nhận ra rằng họ không biết cách lái xe và cần phải học. Họ có thể cảm thấy bối rối, lo lắng hoặc thiếu tự tin khi thấy những người khác lái xe một cách khéo léo. Họ có thể tìm các khóa học lái xe hoặc yêu cầu người khác dạy họ. Để vượt qua giai đoạn này, họ cần cam kết và quyết tâm để giải quyết những thiếu sót của mình.
– ** Biết mình biết **: Ở giai đoạn này, người học biết những điều cơ bản về lái xe nhưng vẫn cần tập trung và hướng dẫn để hoàn thành các nhiệm vụ. Họ có thể thực hành trên những con đường yên tĩnh hoặc trong các khu vực an toàn. Họ có thể gặp phải một số sai lầm hoặc khó khăn khi lái xe trong những tình huống phức tạp, chẳng hạn như giao thông nặng hoặc thời tiết xấu. Để vượt qua giai đoạn này, họ cần tự tin và chủ động trong việc giải quyết các vấn đề hoặc thách thức mà họ gặp phải.
– ** Không biết mình biết **: Ở giai đoạn này, người học đã trở thành tài xế lành nghề và có thể lái xe một cách tự nhiên và thoải mái. Họ không cần phải suy nghĩ hoặc kiểm tra lại trong khi lái xe. Họ có thể lái xe trong khi làm những việc khác, chẳng hạn như nghe nhạc hoặc trò chuyện.
Người hướng dẫn đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người học ở mỗi giai đoạn của quá trình học tập. Người hướng dẫn có thể áp dụng các phương pháp sau để giúp người học tiến bộ qua các giai đoạn:
– ** Không biết mình không biết **: Người hướng dẫn có thể giúp người học nhận ra những thiếu sót của họ bằng cách cung cấp các ví dụ, câu hỏi hoặc đánh giá để đánh giá kiến thức và kỹ năng của họ. Người hướng dẫn cũng có thể giúp người học thấy được lợi ích và giá trị của kỹ năng mới bằng cách trình bày những lý do, mục tiêu hoặc kết quả mong muốn. Người hướng dẫn cũng nên tạo ra một môi trường an toàn và khuyến khích để người học thách thức bản thân và mở rộng quan điểm của họ.
– ** Biết mình không biết **: Người hướng dẫn có thể hỗ trợ người học trong việc giải quyết những thiếu sót của họ bằng cách cung cấp cho họ những tài nguyên, phương pháp học tập hoặc các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu và mức độ của họ. Người hướng dẫn cũng có thể giúp người học theo dõi tiến bộ của họ và đánh giá kết quả của họ bằng cách đặt ra tiêu chuẩn, chỉ số hoặc phản hồi kịp thời. Người hướng dẫn nên duy trì sự quan tâm và động lực cho người học để họ không bỏ cuộc hoặc cảm thấy nản lòng.
– ** Biết mình biết **: Người hướng dẫn có thể giúp người học nâng cao năng lực của họ bằng cách tạo ra những cơ hội để họ thực hành và áp dụng những kỹ năng mới trong các tình huống thực tế. Người hướng dẫn cũng có thể giúp người học phát triển sự tự tin và chủ động trong việc giải quyết các vấn đề hoặc thách thức mà họ gặp phải. Người hướng dẫn nên khuyến khích người học tự phản ánh và tự sửa chữa để họ có thể tiếp tục tiến bộ.
– ** Không biết mình biết **: Người hướng dẫn có thể giúp người học duy trì năng lực của họ bằng cách gợi ý những kỹ năng nâng cao hoặc những lĩnh vực liên quan để họ mở rộng kiến thức và kỹ năng của mình. Người hướng dẫn cũng có thể hỗ trợ người học trong việc chia sẻ những kinh nghiệm và kiến thức của họ với những người khác để họ có thể học hỏi từ nhau và cải thiện kỹ năng giao tiếp và hợp tác. Người hướng dẫn cũng nên công nhận và đánh giá những thành tích và đóng góp của người học để họ cảm thấy tự hào và hạnh phúc.
Do đó, bạn có thể thấy rằng bốn giai đoạn học tập là một mô hình hữu ích để hiểu quá trình học một kỹ năng mới của một cá nhân. Mỗi giai đoạn có những đặc điểm, phản ứng và nhu cầu riêng của người học. Người hướng dẫn có thể áp dụng các phương pháp khác nhau để giúp người học vượt qua các giai đoạn và đạt được năng lực mong muốn. Bằng cách nắm vững bốn giai đoạn học tập, cả người học lẫn người hướng dẫn có thể tối ưu hóa quá trình học tập và phát triển kỹ năng.
